Waarmee kunnen wij u helpen?

    Nieuws

    Zorgaanbieders: corona-hub, alle juridische informatie voor u verzameld

    Dit is een werkdocument dat twee keer per week wordt geactualiseerd. De versie die voor u ligt is van 3 april 2020. De tekst in lichtblauw is nieuw ten opzichte van de vorige versie.

    Inhoudsopgave

    Het coronavirus levert voor de wereld, voor Nederland en voor de Nederlandse gezondheidszorg een situatie op die de meesten van ons nooit eerder hebben meegemaakt. Als marktgroep zorg & life sciences worden we op verschillende manieren met deze gebeurtenis geconfronteerd. In ons zakelijk en privéleven, maar daarnaast vooral ook doordat we zien wat de impact is voor onze cliënten. Wij zoeken erg naar de manier waarop we daar het beste mee kunnen omgaan. Belangrijkste voor dit moment is dat de zorginstellingen waar wij al die jaren met zoveel plezier voor werken - en waarbinnen alle medewerkers hun persoonlijke leven en bijbehorende zorgen en problemen opzij zetten om te zorgen dat iedereen de zorg kan krijgen die nodig is - zo goed mogelijk worden ondersteund.

    Daarbij past dat de adviseurs en instituties die om de zorgsector heen staan zo goed mogelijk - en los van commerciële belangen - proberen te faciliteren dat alle aandacht kan gaan naar de zorg. Dat gebeurt in de praktijk ook volop. We zien dat de koepelorganisaties en de externe toezichthouders er alles aan doen om de besluiten te nemen en adviezen te geven die de zorgverlening nodig heeft. Daarnaast zien we onze collega advocaten gespecialiseerd in de zorg waardevolle berichten in de openbaarheid brengen, waarin de vragen die leven zo goed, volledig en praktisch mogelijk beantwoord worden.

    Om het de mensen op de vloer zo makkelijk mogelijk te maken hebben we al die informatie gebundeld in deze webpagina en daaraan op een enkel onderdeel onze eigen inbreng toegevoegd. We zullen deze pagina de komende tijd actueel houden, zodat voor iedereen alle relevante juridische informatie steeds ‘een muisklik away’ is.

    Algemeen

    In de Regeling coronavirus is het in China ontstane coronavirus aangemerkt als “groep A” in de zin van art. 20 Wet publieke gezondheid.

    Wat heeft deze aanmerking tot gevolg?

    • Dit heeft onder andere tot gevolg dat de voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio onder een aantal voorwaarden de mogelijkheid heeft om een persoon direct in quarantaine te doen opnemen om (verdere) verspreiding te voorkomen. Meer hierover lees je in ons nieuwsbericht.
    • Daarnaast betekent dit dat voor de arts die het virus bij een patiënt vaststelt een meldplicht aan de GGD bestaat. Dirkzwager vertelt u wat dit betekent voor (het beroepsgeheim van) de arts.

    Wie doet nu wat in Nederland?
    Ernst Kuipers van het Erasmus MC geeft een mooi overzicht op hoofdlijnen in Zorgvisie. 

    Kwaliteit zorgverlening en triage

    De kwaliteit van zorg speelt een belangrijke rol en kan in het gedrang raken als gevolg van de coronacrisis. Richtlijnen van wetenschappelijke verenigingen over hoe zorgverlening in te richten tijdens de coronacrisis zijn gebundeld op deze webpagina van de Federatie Medisch Specialisten. 

    Wat gebeurt er als ik de kwaliteit van zorg niet meer goed kan waarborgen als gevolg van corona?
    De KNMG schreef een advies aan de IGJ dat in een crisissituatie tijdelijk minder streng moet worden omgegaan met de Wet BIG om levens te redden. De IGJ is het daarmee eens.

    Hoe verdelen we schaarse IC-bedden zodat deze maximaal worden benut?
    Het belangrijkste is dat er keuzes worden gemaakt en dat die vastliggen in schriftelijk beleid.
    De NVIC heeft een draaiboek 'Pandemie deel 1' ontwikkeld. Dat bevat een duidelijke beschrijving van exclusiecriteria die kunnen worden gehanteerd en biedt een basis voor de keuzes die kunnen worden gemaakt. Het draaiboek is hier te vinden. 

    Het is vervolgens van belang om die keuzes op instellingsniveau te maken en vast te leggen in schriftelijk beleid. Zie voor de uitwerking van het beleid op instellingsniveau dit nieuwsbericht van onze hand. Ook AKD schreef ten aanzien van schaarste op de IC een blog op Zorgvisie.

    Hoe moet worden omgegaan met de regels van de Wet zorg en dwang tijdens de crisis?

    Voor individuele dwangmaatregelen geldt als uitgangspunt dat de juiste professionele afwegingen worden gemaakt over welke zorg het beste passend is, ook ten aanzien van onvrijwillige zorg, de daarbij behorende procedures en de beschikbare capaciteit van zorgpersoneel. Klik op deze link met o.a. het standpunt van IGJ voor meer informatie. Ook het Centrum Indicatiestelling Zorg beantwoordt een aantal vragen in dit kader. Daarnaast vindt u hier een Q&A van Eldermans|Geerts ten aanzien van dit onderwerp. 
    De IGJ werkt samen met de Federatie Medisch Specialisten en KNMG een protocol uit voor het geval ziekenhuizen niet langer voldoende IC-capaciteit hebben  om alle coronapatiënten op te vangen ("Code zwart"). U vindt hier een kort verslag van het Kamerdebat over dit onderwerp.

    De British Medical Association heeft in dit kader al nieuwe richtlijnen opgesteld. Daaruit volgt dat indien het Britse zorgstelsel overbelast raakt, zorgverleners tijdens de piek van de pandemie ervoor kunnen kiezen om patiënten van beademingsapparaten te halen ten behoeve van patiënten die een grotere kans hebben om te overleven.

    Speelt de gemeente een rol ten aanzien van niet adequate zorg in de zin van de Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning?
    Deze vraag werd voorgelegd aan advocaten van AKD, Victor Advocaten en Van Benthem & Keulen. U leest hier hoe zij daarover denken. Daarnaast doet de Vereniging Nederlandse Gemeenten ("VNG") een oproep aan gemeenten om zorgaanbieders met wie ze een contract hebben, te blijven betalen, ook als een andere of beperkte prestatie wordt geleverd. Ook het kabinet en de VNG hebben afspraken gemaakt over het waarborgen van financiële zekerheid van zorgaanbieders binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. U leest hier meer.

    Wat gebeurt er met de 'gewone' patiënt die 'gewone' zorg nodig heeft?
    Gupta Strategists brengt in kaart welk deel van de zorg stilstaat als gevolg van corona, hoe lang de situatie nog houdbaar is en welke mogelijke oplossingen bestaan in dit kader

    Extern toezicht en landelijke maatregelen

    Toezichthouders zijn druk bezig met aanpassingen in hun beleid in het kader van de crisis. Daarnaast worden maatregelen genomen binnen de zorg om (verdere) verspreiding te voorkomen.

    Hoe richt ACM toezicht in tijdens de coronacrisis?
    ACM heeft op 18 maart een verklaring uitgegeven waarin staat dat concurrentieregels ruimte bieden om in tijden als deze samen te werken, zodat wordt voorkomen dat mensen en bedrijven de dupe worden. 

    Ook heeft ACM meegewerkt aan een Europese verklaring om te zorgen dat in alle lidstaten hetzelfde wordt gedaan. De gezamenlijke Europese Mededingingsautoriteiten hebben inmiddels een statement uitgegeven over hoe zij omgaan met vergaande samenwerking tussen bedrijven ten tijde van de coronacrisis, die ACM onderschrijft. U leest het hier.

    Kan ik nog bezoek verwachten van de IGJ?
    De IGJ schort alle reguliere inspecties op, om zorginstellingen niet tot last te zijn in deze coronatijd. Alleen bij urgente signalen grijpt de IGJ in.

    Wat gebeurt er met het zorginkoopbeleid van de zorgverzekeraar?
    Op grond van regelgeving van de NZa publiceren zorgverzekeraars uiterlijk 1 april hun zorginkoopbeleid voor het volgende jaar. Zorgverzekeraars geven aan dat zij momenteel niet goed kunnen inschatten in hoeverre corona gevolgen heeft voor zorginkoop voor 2021. Het kan daarom zijn dat na 1 april 2020 nog aanpassingen worden gedaan in het inkoopbeleid. NZa vindt dit gezien de omstandigheden begrijpelijk. U leest hier meer.

    Wat kan ik doen ten aanzien van bezoekers in mijn verpleeghuis om (verdere) verspreiding te voorkomen?
    Er is een landelijke maatregel ingesteld die ervoor zorgt dat verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen in de ouderenzorg vanaf 20 maart 2020 zijn gesloten voor bezoekers en anderen die niet noodzakelijk zijn voor de basiszorg. U leest hier meer. Zie ook de hiervoor al opgenomen link over de Wet Zorg en Dwang.

    Wat als een patiënt niet komt opdagen? En kan een zorgaanbieder een behandeling stoppen als voorzorgmaatregel?
    De NZa geeft u de antwoorden hier en hier. 

    Financiële gevolgen voor de zorg

    Zorgaanbieders maken de komende periode in verband met het coronavirus mogelijk extra kosten o.a. vanwege het verplegen van besmette patiënten en noodzakelijke extra inzet van personeel. De omzet loopt tegelijkertijd terug door de onderbreking van de reguliere bedrijfsvoering.

    Welke zorgaanbieders komen in aanmerking voor vergoeding van deze extra kosten?
    De NZa is bezig met het opstellen van een regeling waarmee zorgaanbieders van langdurige zorg extra kosten vergoed kunnen krijgen. Hier leest u meer.

    Wat is de rol van zorgverzekeraars en zorgkantoren?
    Zorgverzekeraars Nederland ("ZN") schrijft in een brief op 17 maart 2020 dat zij bereid is tot een bevoorschotting, vergoeding van extra kosten en het samen zoeken naar een passende oplossing ten aanzien van zorgaanbieders in de basisinfrastructuur en (tijdelijke) verpleeghuiszorg. Op 25 maart 2020 informeert ZN alle andere zorgaanbieders die met een zorgverzekeraar een contract hebben. Zorgverzekeraars willen hen zo goed mogelijk ondersteunen, zodat beschikbaarheid en continuïteit van zorg op korte en langere termijn zo goed mogelijk geborgd wordt. 

    De zorgkantoren hebben in een brief van 23 maart 2020 meer concreet beschreven wat de plannen in de care zijn. De NZa neemt maatregelen om het beleid van de zorgkantoren te ondersteunen.

    Ook AKD schreef een treffend stuk over de financiële gevolgen van corona, waarin wordt ingegaan op de vraag wie opdraait voor de financiële gevolgen van de crisis, waarbij wordt ingegaan op de rol van de zorgverzekeraar.

    Hoe zit het met jaarverantwoording over 2019 als zorgaanbieder?
    De deadline voor indienen van het jaarverslag is opgeschoven van 1 juni 2020 naar 1 oktober 2020. U leest hier meer.

    Wat is de positie van zorgaanbieders tegenover banken in tijden van coronacrisis?
    U leest het in ons nieuwsbericht, waarin wij ingaan op de mogelijkheid tot een beroep overmacht of onvoorziene omstandigheden ten aanzien van de bank als gevolg van corona.

    Financiële gevolgen algemeen

    Daarnaast zijn een aantal belangrijke acties ondernomen voor ondernemingen in het algemeen. Zo kondigde De Nederlandsche Bank op 17 maart 2020 aan dat dat banken tijdelijk aan minder strenge eisen hoeven te voldoen. U leest hier meer.

    Ondernemers die door de coronacrisis in financiële problemen zijn gekomen, kunnen in aanmerking komen voor uitstel van betaling van belasting, klik hier en hier voor meer informatie. Daarnaast kunt u als ondernemer uitstel krijgen voor aflossing van uw schuld, zie hier. Voor vragen over verruiming van de BMKB-regeling vanwege het coronavirus, klikt u hier.

    In de brief van 25 maart 2020 van ZN is bepaald dat wanneer zorgaanbieders gebruikmaken van ondersteuning van zorgverzekeraars, zij afzien van een beroep op de algemene regelingen die het Rijk openstelt voor bedrijven en zelfstandigen. Een beroep op uitstel van betaling of aflossing en een beroep op ondersteuning van zorgverzekeraars sluiten elkaar dus uit.

    De Raad voor de Jaarverslaggeving heeft de impact van corona op de jaarverslaggeving 2019 uiteengezet.

    Zie ook ons nieuwsbericht waarin we ingaan op diverse genomen economische en fiscale crisismaatregelen. 

    Overeenkomsten en overmacht algemeen

    Wat gebeurt er als u een contract niet kunt uitdienen of iemand zijn verplichtingen aan u niet nakomt? BarentsKrants schreef een mooi overzicht over hoe om te gaan met overmacht en onvoorziene omstandigheden. Zie daarnaast ons nieuwsbericht over mogelijke effecten van corona op commerciële contracten.

    Digitale mogelijkheden in de zorg

    Het zeer besmettelijke corona-virus maakt dat zorgaanbieders op zoek gaan naar digitale mogelijkheden voor zorgverlening, om contact waar mogelijk te voorkomen.

    Mag een eerste consult worden vervangen door een digitaal of telefonisch consult?
    De NZa stelde en beantwoordde deze vraag. Het antwoord vindt u hier.

    Welke digitale mogelijkheden bestaan er binnen de zorg en hoe wordt dit bekostigd?
    Voor het antwoord op deze vraag klikt u hier. Daarnaast leest u hier over een app die OLVG ontwikkelde ter ondersteuning van coronatriage van ziekenhuizen. 
     

    Hoe kan ik als verpleegkundige een indicatie stellen in deze crisistijd?
    Klik hier voor het antwoord op de vraag of u in het kader van verpleging en verzorging een indicatie kunt stellen via beeldschermcommunicatie. V&VN heeft een advies geschreven om het indicatieproces zo goed mogelijk te organiseren. Dat advies leest u hier.

    Is registratie van Covid-19 (corona) in een elektronisch patiëntendossier mogelijk?
    De Federatie Medisch Specialisten geeft aan dat registratie van Covid-19 in het elektronisch patiëntendossier mogelijk is, en meldt dat het goed is hiervoor één verantwoordelijke aan te stellen. U leest hier meer. 

    Hoe bepaal ik welke applicatie geschikt is voor beeldbellen in de zorg?
    M&I Partners maakte voor het maken van deze keuze een beslisboom met kenmerken per applicatie.

    Wat houdt (uitbreiding van) Stimuleringsregeling E-Health Thuis ("SET") in?
    SET is een ministeriële regeling die basis heeft in art. 3 en 5 Kaderwet VWS-subsidies. Doel van SET is stimulering van activiteiten ten behoeve van opschalen en gebruik van e-health toepassingen die ondersteuning of zorg thuis faciliteren. Vanwege de coronacrisis hebben sommige organisaties in de zorg behoefte aan meer technologische mogelijkheden om zorg op afstand te kunnen bieden. Het ministerie van VWS heeft daarom besloten de SET-regeling tijdelijk uit te breiden met een coronaloket. Aanbieders van zorg of ondersteuning die rond de coronacrisis extra willen inzetten op digitale zorg, kunnen onder voorwaarden een aanvraag indienen voor subsidie. 

    Hoe wordt toezicht gehouden op toepassing van e-health in de zorg?
    Al in oktober 2019 heeft de IGJ een toetsingskader opgesteld, met behulp waarvan toezicht wordt gehouden op kwaliteit en veiligheid van zorg bij toepassing van e-health. Nieuw in dat kader is dat de IGJ aangeeft dat het mogelijk is om beargumenteerd af te wijken van het toetsingskader indien dit nodig is om de kwaliteit en/of continuïteit van zorg te garanderen.

    Zie hier ook een nieuwsbericht van Kennedy van der Laan in dit kader.

    Is software een medisch hulpmiddel?
    Software kan een medisch hulpmiddel zijn als deze software is bedoeld voor het bijdragen aan diagnose of behandeling. Een medisch hulpmiddel krijgt een CE-markering als het beschikt over de juiste kwaliteitswaarborgen voor de beoogde toepassing. Het gebruik van software zonder CE-markering voor diagnose of behandeling is alleen tijdelijk onder voorwaarden mogelijk zolang. Eén daarvan is dat geen alternatieven voorhanden zijn. U leest hier meer.

    Hulpmiddelen en beschermingsmiddelen

    Als gevolg van de coronacrisis is sprake van een groot tekort aan beschermingsmiddelen, waaronder mondmaskers. Er wordt hard gezocht naar mogelijkheden om deze tekorten tegen te gaan. Het ministerie van VWS heeft samen met een team van professionals uit ziekenhuizen, academische centra, leveranciers en producenten een gezamenlijk initiatief opgericht: Landelijk Consortium Hulpmiddelen ("LCH") LCH heeft als doel om verschillende medische hulpmiddelen waaraan een tekort dreigt, gezamenlijk in te kopen. U leest hier en hier meer.

    Wat moeten zorgprofessionals nog meer weten over mondkapjes en andere beschermingsmiddelen?
    Rijksoverheid adviseert de recente RIVM-richtlijnen te volgen. Het RIVM heeft op 19 maart 2020 een richtlijn gepubliceerd voor preventiemaatregelen en voor het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen voor zorgprofessionals. U vindt de richtlijn hier.        

    Mogen mondmaskers worden hergebruikt?       
    Het RIVM deed onderzoek naar hergebruik van mondmaskers. De resultaten vindt u hier. Juridisch is hergebruik onder voorwaarden toegestaan. Dimitri van Hoewijk van ons zorg & life sciences team legt het hier uit.

    Kan ik bij een tekort één beademingsapparaat gebruiken voor meerdere patiënten?        
    Tijdens ernstige crisis, zoals corona, kan het voorkomen dat te weinig beademingsmachines beschikbaar zijn voor het aantal patiënten. Dit document van de NVIC beschrijft in welke omstandigheden dit kan, en geeft praktische tips hoe daarmee om te gaan.

    Kan worden afgeweken van geldende richtlijnen voor hulpmiddelengebruik? Wat als een wel beschikbaar alternatief geen CE-markering heeft?    
    De IGJ sluit dat niet uit als mogelijke oplossing, mits goed gemotiveerd en gedocumenteerd.

    Daarnaast schreef AKD een stuk over de mogelijkheden om de beschikbaarheid van beschermingsmiddelen op peil te houden vanuit juridisch perspectief. Loyens & Loeff belicht onder andere het tekort aan hulpmiddelen vanuit mededingingsrechtelijk perspectief.

    Geneesmiddelen

    Ook ligt vanwege de coronacrisis een geneesmiddelentekort op de loer. Daarnaast spelen vragen rondom klinische proeven met geneesmiddelen.

    Ik heb een apotheek/drogisterij, hoe ga ik om met hamsterende patiënten?    
    Om paracetamol en andere zelfzorggeneesmiddelen beschikbaar te houden voor iedereen, krijgen apotheken en drogisterijen van de IGJ het advies voorlopig drie verpakkingen per klant te verkopen. U leest hier meer.

    Hoe wordt vanuit de overheid omgegaan met de beschikbaarheid van geneesmiddelen?             
    In een brief aan de Tweede Kamer zet de minister van VWS zijn beleid ten aanzien van geneesmiddelen uiteen. In dit kader wordt langs twee lijnen gewerkt: (i) de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor behandeling van coronapatiënten en (ii) continuïteit van de algehele geneesmiddelen voorziening voor de komende weken en maanden. U vindt de brief hier.  

    Hoe wordt omgegaan met klinische proeven tijdens de coronapandemie?          
    De Europese Commissie e.a. hebben op 20 maart 2020 een guidance voor sponsors van klinische proeven vrijgegeven over hoe met klinische proeven tijdens de pandemie moet worden omgegaan. Het richtsnoer voorziet in mogelijke wijzigingen en protocolafwijkingen die nodig kunnen zijn vanwege corona. U leest de guidance version 2 (27 maart 2020) hier.

    Personeel

    Naast een tekort aan beschermingsmiddelen en geneesmiddelen dreigt door corona ook personeelstekort bij zorgaanbieders.

    Mag ik coassistenten of niet-praktiserend artsen/verpleegkundigen/etc. inzetten?
    U leest het kader hiervoor hier. Dit is het beleid dat de KNMG heeft voorgesteld aan de IGJ. De IGJ onderschrijft dit advies (zie ook hiervoor onder kwaliteit van zorg).  Dirkzwager en RutgersPosch schreven hier een artikel over. 

    Kunnen gepensioneerde zorgverleners ingeroepen worden en welke gevolgen heeft dit voor hun pensioen?
    U leest het hier.

    BIG-registratie verlopen na 1 januari 2018?
    U kunt per direct herintreden.

    Hoe zit het met herregistratieplicht voor art. 3-BIG beroepen?
    Vanwege de noodsituatie heeft de minister van VWS besloten de herregistratie met ingang van woensdag 18 maart uit te stellen tot nader order. U leest hier wat dat voor u(w personeel) betekent.

    Wat mag wel en niet richting zorgwerknemers?
    Heeft uw medewerker die in quarantaine zit recht op doorbetaling van loon? Mag u uit voorzorg uw medewerker verplichten thuis te blijven? Mag u een medewerker verbieden af te reizen naar het buitenland? Bestaat er een compensatiemogelijkheid? Op al deze vragen geven onze collega's van Nysingh u het antwoord. Ook wij schreven een nieuwsbericht over het coronavirus en personeel in de zorg. Daarnaast beantwoordt de Rijksoverheid veel vragen in dit kader.

    Zie daarnaast onze corona-hub over pensioen en corona voor onder andere werkgevers. Ook Eldermans|Geerts en KBS advocaten stellen en beantwoorden vragen in het kader van onder andere personeel en corona.

    Mag ik mijn (zorg)werknemers controleren op corona?
    Het antwoord op deze vraag vindt u hier.

    Welke compensatiemogelijkheid bestaat er?
    Ten aanzien van de compensatiemogelijkheid geldt dat de regeling werktijdverkorting ("wtv") is stopgezet. Hier leest u waarom de wtv werd vervangen, welke maatregel daarvoor in de plaats komt en onder welke voorwaarden een beroep daarop gedaan kan worden.

    Van Doorne en Van Benthem & Keulen  hebben kort uiteengezet wat de tijdelijke noodmaatregel inhoudt. Deze nieuwsberichten zijn van halverwege maart. Op 31 maart 2020 zijn de voorwaarden voor de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) bekendgemaakt. 

    NOW geldt ook voor de zorg, maar in een brief van 17 maart 2020 riep het kabinet zorgaanbieders die worden geconfronteerd met liquiditeits- en andere financiële problemen om daarover in overleg te treden met hun reguliere financiers (zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten), zodat wordt voorkomen dat zij een beroep hoeven te doen op NOW. 

    Bovendien is in de brief van 25 maart 2020 van ZN bepaald dat wanneer zorgaanbieders gebruikmaken van ondersteuning van zorgverzekeraars, zij afzien van een beroep op de algemene regelingen die het Rijk openstelt voor bedrijven en zelfstandigen. Een beroep op NOW en een beroep op ondersteuning van zorgverzekeraars sluiten elkaar dus uit.

    Welke beroepen vallen onder de cruciale beroepsgroep c.q. vitale beroepen?
    Sommige ouders of verzorgenden kunnen de komende periode op hun eigen school of opvang gebruik maken van de kinderopvang, zodat zij zich kunnen inspannen om de samenleving draaiende te houden. U leest hier welke beroepen onder de cruciale beroepsgroep vallen. Wij schreven daarnaast een nieuwsbericht over vitale bedrijven.

    Privacy

    Hoe gaat de Autoriteit Persoonsgegevens ("AP") om met verwerking van bijzondere gegevens in deze crisistijd?
    De AP geeft overheden en bedrijven ruimte om zich te concentreren op bestrijding van het virus, maar blijft ingrijpen waar privacy echt in gevaar is. U leest hier meer. Lees ook een blog van Value Privacy Law over Europese toezichthouders in dit kader op Privacyweb.

    Hoe worden (wereldwijd) data ingezet in de strijd tegen corona?
    Hoe data wordt ingezet is mede afhankelijk van het politieke systeem, de lokale wet- en regelgeving en de waarde die wordt gehecht aan het recht op privacy. SOLV gaat in dit artikel in op de vraag hoe data wordt gebruikt in de strijd tegen corona, waarbij een vergelijking wordt gemaakt tussen China, Zuid-Korea, de Verenigde Staten, Israël en Europa.
     

    Wordt internationaal samengewerkt in de strijd tegen corona?
    In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister van VWS dat ministers van gedachten hebben gewisseld over de wijze van testen in verschillende lidstaten en dat is gesproken over het delen van data voor klinisch onderzoek in het kader van ontwikkelen en testen van mogelijke geneesmiddelen die werkzaam zijn tegen corona.
     

    Hoe wordt omgegaan met het toestemmingsvereiste bij delen van medische informatie tussen zorgaanbieders?
    Op grond van art. 15a lid 1 Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz) stelt de zorgaanbieder alleen gegevens beschikbaar via een elektronisch uitwisselingssysteem voor zover de cliënt uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven. Miljoenen Nederlanders hebben nog geen keuze gemaakt waardoor zij per keer om toestemming moeten worden gevraagd.
     

    Dit ziet niet op doorverwijzingen waarbij wordt bepaald wie mag ophalen omdat er doorverwezen is en alleen die hulpverlener kan ophalen. Dan is geen sprake van een uitwisselingssysteem zoals bedoeld in de Wabvpz en wordt de toestemming van de patiënt zoals vereist vanuit de Wgbo (art. 7:457 BW) verondersteld. Ron Roozendaal, CIO bij het ministerie van VWS legt dit hier uit ten aanzien van het uitwisselingsportaal dat Philips in het kader van de bestrijding van COVID-19 op verzoek van VWS beschikbaar heeft gesteld.

    In het huidige corona-tijdperk staat het toestemmingsvereiste uit de Wabvpz een goede triage van en spoedzorg aan corona-patiënten in de weg. Daarom wordt gewerkt aan een (technische) constructie met tijdelijke veronderstelde toestemming (corona-opt in) voor het beschikbaar maken van huisartsinformatie voor huisartsenposten ("HAP") en spoedeisende hulpdiensten ("SEH"). Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een meer duurzame oplossing voor ná het corona-tijdperk. U leest meer in deze brief onder kopje 9. Ook ICT&Health schreef  erover.

    De AP heeft er begrip voor dat het zorgveld in deze omstandigheden op zoek is naar mogelijkheden om informatieoverdracht makkelijker te maken, maar acht het daarbij wel van belang dat ook in de gecreëerde constructie de naleving van het toestemmingsvereiste voor raadpleging leidend blijft, tenzij de patiënt niet meer in staat is zijn wil te uiten. U leest hier meer over in een brief van de AP. 

    Voor patiënten die in een eerder stadium kenbaar hebben gemaakt uitdrukkelijk toestemming te geven voor raadpleging van hun gegevens via een elektronisch gegevensuitwisselingssysteem, en voor patiënten die in een eerder stadium kenbaar hebben gemaakt dat zij hier geen toestemming geven, verandert er door de nieuwe constructie niets. Hun eerdere keuze blijft leidend.

    Onderzoek en opleiding

    Ook brengt de coronacrisis vragen met zich mee ten aanzien van onderzoek en opleiding. Zie ook de guidance over clinical trials onder het kopje geneesmiddelen hiervoor.

    Hoe moet ik als zorginstelling omgaan met medisch wetenschappelijk onderzoek?
    De CCMO heeft een advies gepubliceerd over hoe om te gaan met medisch wetenschappelijk onderzoek tijdens de coronacrisis, waaronder afwijken van protocollen en het stopzetten of opschorten van onderzoek. Op Europees niveau is inmiddels ook een richtsnoer gepubliceerd over deze onderwerpen. Uitgangspunt is – volgens deze publicatie – dat dit Europees richtsnoer en nationale regels elkaar aanvullen.  

    Staat een bericht dat u waardevol vindt er nog niet bij? Laat het ons weten via ZLSSecretariaat@vandoorne.com. Ook als een bericht van uw hand erbij staat en u dat niet op prijs stelt, kunt u dat ons langs die weg laten weten.

    Meer over