Aanpak van zorgfraude: volop in beweging

Op 24 september 2026 vond het commissiedebat over Goed bestuur en toezicht in de zorg plaats. In aanloop naar dat commissiedebat, heeft minister Sterk de Kamer op 10 september geïnformeerd over een aanvullend pakket maatregelen tegen ondermijning in de zorg, mede namens de minister van Justitie en Veiligheid (JenV). Met deze brief zet het kabinet een aanvullende stap in het kader van de zes grote maatschappelijke opgaven waarvoor ministeriële taskforces zijn ingesteld, waarvan de aanpak van ondermijning er één is. In dit nieuwsbericht lichten wij de belangrijkste ontwikkelingen omtrent de aanpak van zorgfraude uit.

Vijf aanvullende opdrachten van de ministeriële taskforce Ondermijning

De ministeriële taskforce Ondermijning heeft vijf aanvullende opdrachten gegeven om ondermijning in de zorg aan te pakken. Omdat dit thema verschillende domeinen raakt, is op onderdelen een gezamenlijke kabinetsaanpak noodzakelijk. De opdrachten worden dan ook vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid door verschillende bewindspersonen uitgevoerd.

1. Aanscherpen VOG-screening

Het kabinet werkt aan een wetsvoorstel om de toetredingseisen te versterken. Onderdeel hiervan is een verplichting voor alle eigenaren, bestuurders, interne toezichthouders en leden van de dagelijkse of algemene leiding om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te verstrekken. Personen die verantwoordelijk zijn voor de besteding van publieke (zorg)gelden dienen aantoonbaar aan integriteitseisen te voldoen. Dit sluit aan bij de eerder aangekondigde VOG-verplichting bij vergunningaanvragen (zie ook de brief van 8 juni 2026) en scherpt deze verder aan.

2. Maatregelen aanpak vervalste documenten

Samen met de ministers van JenV, Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Onderwijs, Cultuur & Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) onderzoekt minister Sterk welke aanvullende maatregelen kunnen worden getroffen om het gebruik van vervalste documenten binnen het zorgdomein te voorkomen, te signaleren en aan te pakken.

3. Delen van informatie tussen zorg- en veiligheidsdomein

Regionale en landelijke ketenpartners signaleren belemmeringen bij het delen van informatie ten behoeve van de aanpak van fraude en ondermijning in de zorg. Minister Sterk werkt samen met de minister van JenV aan oplossingsrichtingen om deze knelpunten in de informatie-uitwisseling tussen het veiligheids- en zorgdomein te verhelpen. Dit thema sluit nauw aan bij de verbeterde gegevensdeling die al in de brief van 8 juni 2026 werd aangekondigd en betreft nu specifiek de aansluiting met het veiligheidsdomein.

4. Verkenning regiefunctie toezicht-, handhavings- en opsporingsketen

De aanpak van fraude en ondermijning in de zorg is versnipperd over verschillende instanties in het zorg- en veiligheidsdomein, die ieder een eigen verantwoordelijkheid hebben. Hierdoor ontbreekt soms het totaaloverzicht en de strategische aansturing, hetgeen de effectiviteit van de aanpak ondermijnt. Samen met de bewindspersonen van JenV en SZW onderzoekt minister Sterk de mogelijkheden om meer regie te voeren op toezicht, handhaving en opsporing op het gebied van ondermijning in de zorg. Tijdens het commissiedebat over Goed bestuur en toezicht in de zorg van 24 september 2026 is dit onderwerp verder uitgediept: minister Sterk gaat samen met minister Van Weel (JenV) onderzoeken of medewerkers van zorgverzekeraars de status van buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) kunnen krijgen. Frauderechercheurs van verzekeraars zouden daarmee meer algemene opsporingsbevoegdheden krijgen in de strijd tegen zorgfraude. De Kamer wordt eind dit jaar over de uitkomsten van dit onderzoek geïnformeerd.

5. Aanpak malafide bemiddelingsbureaus

Zorgaanbieders kunnen bemiddelingsbureaus inschakelen wanneer zij extra personeel nodig hebben. In sommige gevallen blijken deze bureaus malafide te zijn: zij zetten ongeschoolde of onbekwame personen in als zorgverlener, soms met vervalste documenten. De minister van SZW onderzoekt samen met minister Sterk welke maatregelen kunnen worden getroffen tegen dergelijke malafide bemiddelingsbureaus.

Deze vijf opdrachten worden de komende maanden uitgevoerd. Hierover zal in het tweede kwartaal van 2027 worden gerapporteerd aan de ministeriële taskforce Ondermijning en ook de Kamer zal dan worden geïnformeerd.

Naast deze vijf aanvullende opdrachten wordt in de brief ook nog een aantal actuele ontwikkelingen genoemd:

• Zo werkt de minister van BZK aan het ondersteunen van het lokaal bestuur door de bestuurlijke weerbaarheid en de informatiepositie te versterken, onder meer aan de hand van analyses over criminaliteit in de zorg op een dashboard. Deze inzichten in trends en ontwikkelingen kunnen gemeenten helpen om prioriteiten te stellen in de (bestuurlijke) aanpak, bijvoorbeeld door extra controles, toezicht of onderzoek bij zorgbedrijven in bepaalde wijken en regio’s.
• Daarnaast is het Jaarbeeld IKZ gepubliceerd waaruit blijkt dat er in 2025 679 signalen zijn ontvangen. De meeste signalen hebben betrekking op valse declaraties voor niet-geleverde zorg, meer of andere zorg declareren dan geleverd is, en zorg van onvoldoende kwaliteit.
• Tot slot staat minister Sterk stil bij een recente uitspraak van de Rechtbank Den Haag waarin een zorgkantoor is verboden om van zorgaanbieders nakoming van de verplichtingen uit hoofde van de Wet Bibob te verlangen tijdens de loop van de inkoopprocedure, zolang de wet in de huidige vorm van kracht is. Deze uitspraak benadrukt volgens minister Sterk de noodzaak om te onderzoeken hoe zorgkantoren de Wet Bibob effectief kunnen toepassen bij de inkoop van Wlz-gecontracteerde zorg. Met de staatssecretaris van JenV onderzoekt minister Sterk op welke wijze dit mogelijk kan worden gemaakt.

De brief van 10 september 2026 bouwt voort op de eerder aangekondigde maatregelen uit de brief van 8 juni 2026. De vijf nieuwe opdrachten betreffen concrete, sectoroverstijgende dossiers — van vervalste documenten tot malafide bemiddelingsbureaus — waarbij steeds meerdere ministeries gezamenlijk aan zet zijn. Het commissiedebat van 24 september 2026 laat zien dat deze aanpak ook op andere niveaus verder vorm krijgt. De komende periode zal uitwijzen wat daarvan de uitkomst is.

Ook los van deze brief en het commissiedebat is de aanpak van zorgfraude volop in ontwikkeling. Zo is ook op 24 september 2026 het handelingskader Gemeentelijke grip op zorgfraude gepubliceerd. In opdracht van het Ministerie van BZK ontwikkelde de Thorbecke Academie dit handelingskader, dat vijf opgaven beschrijft waarmee gemeenten meer grip kunnen krijgen op zorgfraude: het vervullen van de poortwachtfunctie aan de voorkant, het versterken van de poortwachtfunctie van lokale teams, het investeren in actief contractmanagement, het organiseren van toezicht en handhaving als volwaardige pijlers en het geven van prioriteit aan samenwerking.

Wij houden u vanzelfsprekend op de hoogte van de verdere ontwikkelingen in de aanpak van zorgfraude.

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem dan gerust contact op met onze specialisten op het gebied van Healthcare & Life Sciences.