Rechtbank bevestigt toepassing medische btw-vrijstelling op winst beogende eerstelijnsdiagnostiek
Rechtbank Zeeland-West-Brabant (de “Rechtbank”) heeft op 6 november 2026 geoordeeld dat laboratoriumdiensten die worden verricht door BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren en gelijkwaardige BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren in het kader van eerstelijnsdiagnostiek binnen de reikwijdte van de medische btw-vrijstelling van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, ten eerste, sub a, Wet op de omzetbelasting 1968 (“Wet OB”) vallen (hierna de “btw-BIG-vrijstelling”).
Eerstelijnsdiagnostiek: van huisarts tot laboratorium
Belanghebbende, een B.V., verzorgt eerstelijnsdiagnostiek (“ELD”) voor huisartspatiënten. Voor het stellen van een diagnose bij een patiënt kunnen eerstelijnszorgverleners (zoals huisartsen) lichaamsmateriaal en/of vloeistof van een patiënt afnemen en indienen bij belanghebbende voor klinisch-chemisch, pathologisch en/of microbiologisch onderzoek. Belanghebbende koopt de diagnostische laboratoriumdiensten voor het verrichten van de ELD in bij een laboratorium (een stichting). Vaststaat dat belanghebbende winst beoogt en zelf geen medisch opgeleide werknemers in dienst heeft.
Medische btw-vrijstellingen sluiten elkaar niet uit
Niet in geschil is dat de diensten van belanghebbende zijn gericht op de gezondheidskundige verzorging van de mens. Volgens de inspecteur valt de ELD van belanghebbende dan ook binnen de reikwijdte van artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Wet OB, maar verhindert het winstoogmerk van belanghebbende de toepassing van die vrijstelling. Volgens de inspecteur is vervolgens een beroep op de btw-BIG-vrijstelling uitgesloten enkel en alleen omdat de diensten al binnen de reikwijdte van artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Wet OB zouden vallen.
De Rechtbank volgt – in lijn met jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie én de expliciete bevestiging van het gerechtshof Den Haag van juni dit jaar – de uitleg van de inspecteur niet. De Rechtbank overweegt dat de medische btw-vrijstellingen in beginsel een verschillende werkingssfeer hebben, maar dat medische diensten in bepaalde gevallen binnen het bereik van beide btw-vrijstellingen vallen. Het past binnen de doelstelling van de btw-vrijstellingen om die diensten vrij te stellen als aan de overige voorwaarden van één van beide btw-vrijstellingen is voldaan. Belanghebbende kan daarom, ondanks dat haar geen beroep toekomt op artikel 11, eerste lid, onderdeel c, Wet OB in verband met haar winstoogmerk, een beroep doen op de btw-BIG-vrijstelling. Gezien de eerdere Europese en nationale jurisprudentie is dit wat ons betreft ook de enige mogelijke uitkomst.
Gelijkwaardig aan BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren
Vervolgens beoordeelt de Rechtbank of aan de voorwaarden van de btw-BIG-vrijstelling is voldaan. De Rechtbank acht aannemelijk dat het laboratoriumonderzoek telkens door of onder verantwoordelijkheid van BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren en beroepsbeoefenaren met een gelijkwaardig kwaliteitsniveau wordt verricht. De betrokken pathologen en arts-microbiologen staan in het BIG-register. De Rechtbank acht daarnaast aannemelijk dat de betrokken klinisch chemici beschikken over beroepskwalificaties die een kwaliteitsniveau waarborgen dat gelijkwaardig is aan dat van BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren. Daarbij betrekt de Rechtbank de beroepsgerichte opleiding en het advies van het Zorginstituut over het opnemen van klinisch chemici in de Wet BIG. Volgens de Rechtbank is de btw-BIG-vrijstelling daarom van toepassing. Ook dit oordeel van de Rechtbank is in lijn met de jurisprudentie, waaronder dezelfde recente uitspraak van het gerechtshof Den Haag van juni dit jaar waarin is geoordeeld dat diensten die bestaan uit het aanbieden van laboratoriumonderzoek vielen onder de btw-BIG-vrijstelling.
Onze beschouwing
Met enige verbazing voeren wij deze procedure. Enerzijds omdat al eerder door het Europese Hof van Justitie is geoordeeld dat de medische btw-vrijstellingen elkaar niet uitsluiten. Anderzijds omdat zowel de rechtbank Den Haag als het gerechtshof Den Haag in een andere zaak recent hebben geoordeeld dat laboratoriumonderzoek valt onder de btw-BIG-vrijstelling. Hoewel we uiteraard zeer verheugd zijn met deze uitspraak (de inhoud daarvan is ook zeer terecht), is het nut en noodzaak van deze procedure wat ons betreft wat lastig te duiden. De uitspraak is immers een volledige bevestiging van eerdere Europese en nationale jurisprudentie.