Maatschappelijke doelstellingen moeten statutair worden verankerd

05-09-2017

De kracht en impact van grote ondernemingen zijn onmisbaar in de aanpak van belangrijke maatschappelijke issues. Het realiseren van de 17 Sustainable Development Goals zou kansloos zijn als de private sector geen prioriteit geeft aan deze mondiale doelen. Steeds meer ondernemingen realiseren zich dit en zetten hier vol op in. Zij leggen hun maatschappelijke doelstelling alleen niet vast. Een gemiste kans voor onze duurzame kroonjuwelen om uiting te geven aan hun strategie.

Sinds opname in de herziene Nederlandse Corporate Governance Code is het streven naar lange termijn waardecreatie door ondernemingen een alom bejubeld adagium. Terecht, want institutionele beleggers die investeren voor de lange termijn, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, zien graag dat de ondernemingen waarin zij aandelen houden datzelfde doel nastreven. Naast een visie op de lange termijn vraagt de Code van ondernemingen in hun strategie onder andere aandacht te besteden aan milieu, sociale factoren, medewerkers en het respecteren van mensenrechten en zo rekening te houden met alle relevante stakeholders van de onderneming, en hun belangen zorgvuldig af te wegen.

Veel ondernemingen gaan nog een stap verder. Was hun duurzaamheidsbeleid jarenlang gericht op het beperken van negatieve effecten, nu verkiezen zij een strategie die aanstuurt op het maximeren van hun positieve impact op de maatschappij. Philips streeft bijvoorbeeld naar het verbeteren van de levenskwaliteit van 3 miljard mensen in 2025, terwijl DSM de ondernemingsstrategie nadrukkelijk in lijn brengt met de eerdergenoemde Sustainable Development Goals. Deze doelen behoeven schaalbare oplossingen en daar kan DSM een belangrijke bijdrage aan leveren, betoogt bestuursvoorzitter Feike Sijbesma in het jaarverslag van de onderneming.

Unilever, onder leiding van Paul Polman, is eenzelfde mening toegedaan.  Duurzame, rechtvaardige groei vormt het enige acceptabele bedrijfsmodel, is zijn stelling. Ook Karl Guha van Van Lanschot stelt het in zijn jaarverslag scherp. Het vermogen tot het genereren en behouden van welvaart voor klanten en voor de maatschappij vormt het bestaansrecht van zijn onderneming, schrijft Guha. Volgens hem zou iedereen die werkzaam is binnen een onderneming zich de vraag moeten stellen of dat wat hij of zij doet relevant is voor de samenleving. Dat is een fundamenteel ander uitgangspunt dan het eenzijdig streven naar winstmaximalisatie en aandeelhouderswaarde.

Dergelijke ondernemingen die het streven naar meervoudige waardecreatie zien als fundamenteel uitgangspunt van hun strategie, zouden dat moeten vastleggen in hun statutaire doelomschrijving. In het geval van een dreigende overname, zoals bij Unilever, hoeft een puur financieel gedreven activistische aandeelhouder zich nu niet te bekommeren om de duurzame koers van de onderneming. Dit wordt anders bij statutaire vastlegging van de maatschappelijke doelstelling. Bestuurders en commissarissen van de doelvennootschap zijn hier dan aan gebonden bij het uitoefenen van hun taak, kunnen optreden als deze doelstelling wordt bedreigd en moeten zich (al dan niet bij de Ondernemingskamer) verantwoorden als ze hiervan afwijken.

Daarnaast draagt het vastleggen van de maatschappelijke doelstelling bij aan de continuïteit van de onderneming. In het geval van een mogelijke overname of een vertrek van de bestuurlijke voorvechters van een duurzaam, op de lange termijn gericht beleid, zoals Polman, Sijbesma en Guha, blijft dit ondernemingsdoel van kracht. Het bestuur hoeft dan niet op stel en sprong tot een wijziging te komen van de gevoerde strategie en de onderneming blijft daarmee koersvast.

Tot slot beperkt het effect zich niet slechts tot het bestuur en de raad van commissarissen, het biedt ook duidelijkheid aan institutionele beleggers. Aandeelhouders, ook zogenoemde activistische, dienen zich, zeker bij statutaire verankering, rekenschap te geven van de maatschappelijke doelstellingen van de onderneming. Institutionele beleggers streven in toenemende mate naast financiële waarde ook naar maatschappelijke impact. Een statutair vastgelegde duurzame doelstelling door beursvennootschappen biedt zekerheid en brengt het verwezenlijken ervan dichterbij.

Dit artikel is geschreven door Sjoerd Kamerbeek (Van Doorne) en Daan Spaargaarden, beleidsadviseur duurzaamheid bij Eumedion. Een ingekorte versie verscheen op 27 juni in Het Financieele Dagblad. In het kader van Duurzame Dinsdag is dit artikel nogmaals gepubliceerd op 5 september 2017 op vandoorne.com.

EXPERTISE / SECTOR

Social Entrepreneurship, Professionele Dienstverlening, Ondernemingsrecht