Waar kunnen we u mee helpen?

    Artikel

    Overeenstemming bereikt over de nieuwe verordening over de aanpak van geoblocking

    Wordt geoblocking verleden tijd?

    Het Europese Parlement, de Europese Raad en de Europese Commissie hebben eind 2017 overeenstemming bereikt over de concept verordening van de Europese Commissie die ervoor moet zorgen dat er een einde komt aan geo-blocking ('de Verordening'). Deze nieuwe verordening is onderdeel van de 'Digital Single Market Strategy' van de Europese Commissie en heeft als doel het bestrijden van discriminatie van consumenten binnen de Uniegrenzen.

    Wat is geoblocking?

    Geoblocking houdt feitelijk in dat een consument om geografische redenen weerhouden (geblokkeerd) wordt om een bepaald product te kopen of een bepaalde dienst af te nemen. Zo kan het voorkomen dat een Nederlandse consument ontdekt, na eigen onderzoek, dat een product op een Duitse site goedkoper wordt aangeboden dan op Nederlandse sites. Op het moment dat de consument het product op de Duitse site wil aanschaffen, wordt hij echter automatisch doorgeschakeld naar een Nederlandse website of wordt de betaling met een Nederlandse creditcard afgebroken. Het gevolg van deze omleiding of betalingsweigering is dat het voor de betreffende consument niet mogelijk is om hetzelfde product (goedkoper) in een andere Lidstaat te kopen.

    De Verordening

    Een afspraak tussen twee ondernemingen waarbij passieve verkopen (op het initiatief van de consument) worden belemmerd (het gevolg van geoblocking) is mededingingsrechtelijk niet toegestaan. In de praktijk is geoblocking echter ook vaak het gevolg van intern beleid van één onderneming actief in verschillende landen. Omdat het hierbij niet gaat om een afspraak tussen ondernemingen, zijn de mededingingsregels niet van toepassing. Om deze onwenselijke vorm van discriminatie toch te kunnen voorkomen heeft de Europese Commissie de Verordening opgesteld met als doel om de verkopen over landsgrenzen heen te bevorderen en een 'Digital Single Market' te realiseren.  

    Wijzigingen als gevolg van de verordening

    De Verordening schrijft voor dat discriminatie op grond van nationaliteit, verblijfplaats of plaats van vestiging ('herkomst') is verboden. Na de inwerkingtreding van de Verordening is het niet langer toegestaan om consumenten om te leiden op basis van zijn of haar herkomst. Dit 're-routen' is enkel nog toegestaan na expliciete goedkeuring van de consument of als de toegangsbeperking of omleiding het gevolg is van een wettelijke bepaling. Evenmin is het toegestaan om zonder rechtvaardiging verschillende voorwaarden te verbinden aan de verkoop van goederen of het aanbieden van diensten afhankelijk van de herkomst van de consument. Bijvoorbeeld in het geval van een pretpark – waar de consument de dienst ter plekke afneemt – ligt het niet voor de hand dat er een rechtvaardiging zal bestaan om verschillende prijzen te hanteren voor consumenten met een andere herkomst. Als het gaat om het leveren van een product kan dit echter anders liggen. De herkomst van een consument kan namelijk relevant  zijn voor de kosten die de producent of leverancier moet maken voor de productie of levering van het product.

    Ook verbiedt de Verordening het hanteren van verschillende betalingsvoorwaarden voor consumenten afhankelijk van hun herkomst. Het is op grond van de Verordening niet langer toegestaan om betaling met een Visa kaart door de Nederlandse consument toe te staan, maar dit niet te accepteren bij een Duitse consument. Er kan wel een rechtvaardiging bestaan om aanvullende kosten in rekening te brengen voor een dergelijke betaling;  bijvoorbeeld indien de verkoper meer kosten moet maken in Duitsland voor de betaling met een Visa kaart.

    Belangrijk om op te merken is dat de Verordening digitale content expliciet heeft uitgesloten, waardoor consumenten op dit vlak nog steeds te maken kunnen krijgen met geoblocking. Dit betekent dat bij de toegang tot auteursrechtelijke werken of ander beschermd materiaal nog steeds onderscheid kan worden gemaakt op basis van de herkomst van een consument. De toegang tot Netflix, het beluisteren van Spotify en/of podcasts, toegang tot boeken en andere materie waarop er sprake is van copyright kan daardoor in de toekomst nog steeds worden beperkt. Vanuit het perspectief van de consument is het een gemis dat de Verordening deze digitale content niet heeft meegenomen. Gelet op de wenselijkheid van onbeperkte toegang valt echter niet uit te sluiten dat in de nabije toekomst discriminatie ten aanzien hiervan ook wordt verboden.

    Wat kunnen ondernemers verwachten

    De Verordening heeft in het bijzonder gevolgen voor ondernemingen die in hun beleid onderscheid maken tussen de verkoop-, betalings- en leveringsvoorwaarden in de verschillende landen waar zij actief zijn. Dit onderscheid zal in de toekomst niet langer (zonder rechtvaardiging) zijn toegestaan. Ook mogen consumenten niet meer automatisch worden herleid naar de website van hun herkomst.

    Het is op dit moment nog onduidelijk welke gronden de Europese Commissie en de nationale toezichthouders zullen accepteren als rechtvaardigingsgrond om toch een onderscheid te maken op basis van herkomst. Mogelijk biedt de beslissingspraktijk ten aanzien van rechtvaardigingsgronden in machtsmisbruik- of staatssteunzaken hier aanknopingspunten voor. De praktijk zal moeten uitwijzen welke speelruimte er voor ondernemers over blijft na de inwerkingtreding van de Verordening.

    De inwerkingtreding van de Verordening betekent in ieder geval dat ondernemingen hun beleid op het gebied van e-commerce opnieuw tegen het licht aan moeten houden om te zien of zij voldoen aan de nieuwe vereisten. Voor nadere vragen of advies hierover neem contact op met Sarah Beeston of Anouk Rutten.