De Werkloosheidswet bepaalt dat de WW-uitkering geheel of gedeeltelijk kan worden geweigerd aan een werknemer die werkloos is of blijft doordat hij door eigen toedoen geen passende arbeid behoudt. Voor 1 januari 2012 viel het weigeren van een aanbod tot verlenging van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet onder deze weigeringsgrond. Een werknemer wiens arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van rechtswege eindigde, kon dus in beginsel een WW-uitkering verkrijgen, ongeacht of hem een verlenging van zijn arbeidsovereenkomst was aangeboden. Per 1 januari 2012 heeft de wetgever de WW gewijzigd, waardoor deze situatie veranderd is. Nu is het weigeren van een dergelijk aanbod wel verwijtbaar, zodat een werknemer op die manier zijn recht op een WW-uitkering in gevaar brengt. In principe brengt deze weigering nu een (al dan niet gedeeltelijke) weigering van de WW-uitkering mee, tenzij aan de voortzetting van de arbeidsovereenkomst zulke grote bezwaren zijn verbonden dat het verlengen van de werknemer niet kan worden gevergd. Van die laatste situatie zal echter niet snel sprake zijn. Ook voor werkgevers is deze wijziging van belang. Werkgevers hebben bij het einde van de arbeidsovereenkomst met een werknemer immers in beginsel de verantwoordelijkheid een werknemer - indien deze wellicht geen WW-uitkering zal ontvangen - te wijzen op dit risico. Ook in deze situatie zal een werkgever er op bedacht moeten zijn dat op hem een bepaalde verantwoordelijkheid kan rusten werknemers te informeren over de gevolgen van een weigering een verlenging te accepteren.

Tot 1 januari 2012 bouwden arbeidsongeschikte werknemers slechts vakantiedagen op over de laatste zes maanden van hun arbeidsongeschiktheid. Uit een uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit 2009 werd duidelijk dat deze Nederlandse regel in strijd was met de Europese regelgeving. Arbeidsongeschikte werknemers moeten evenveel wettelijke vakantiedagen opbouwen als andere werknemers. Naar aanleiding van deze uitspraak van het Europese Hof van Justitie werd de Nederlandse vakantiewetgeving aangepast om deze in lijn te brengen met Europese regelgeving. Voor meer informatie: nieuwsbrief juni 2011.

Op grond van de nieuwe vakantiewetgeving zijn werkgevers verplicht om hun arbeidsongeschikte werknemers vanaf 1 januari 2012 evenveel vakantiedagen te laten opbouwen als andere werknemers. Voor de periode tot 1 januari 2012 bestaat die verplichting voor werkgevers niet. Nu arbeidsongeschikte werknemers zich voor de periode tot 1 januari 2012 voor een volledige opbouw van vakantiedagen niet kunnen wenden tot hun werkgever, hebben enkele werknemers die vóór 1 januari 2012 beperkt vakantiedagen opbouwden als gevolg van arbeidsongeschiktheid, de Nederlandse Staat aangesproken op de schade die daardoor door hen werd geleden. De kantonrechter Den Haag heeft in een drietal uitspraken geoordeeld dat de Nederlandse Staat al na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit 2001 de Nederlandse wet aan de Europese regelgeving had moeten aanpassen. Daarom acht de kantonrechter de Staat aansprakelijk de schade, die de werknemers hadden geleden als gevolg van het te laat aanpassen van de Nederlandse wet aan de Europese regelgeving, te vergoeden. De zaak ligt nu voor in hoger beroep.
Mocht u werknemers in dienst hebben die vóór 1 januari 2012 ziek waren en onder de oude regels beperkt vakantiedagen opbouwden, dan kunt u hen wijzen op de mogelijkheid van het aanspreken van de Staat voor schade geleden als gevolg hiervan.

Uit de memorie van toelichting volgt dat de NZa zich beperkt tot een procedurele toetsing om de kwaliteit en bereikbaarheid van de zorg bij concentraties te waarborgen. In dat kader wordt de zorgaanbieder geacht de melding bij de NZa vergezeld te laten gaan van een rapport over de verwachte effecten van de concentratie. Deze concentratie-effectrapportage bevat informatie over ten minste acht punten, waaronder de redenen voor concentratie, de risico’s daarvan voor de kwaliteit en bereikbaarheid van de zorg en de wijze waarop die worden ondervangen. De NZa toetst ook of betrokken (cliënten en personeel) zorgvuldig zijn geraadpleegd door de zorgaanbieder(s). De NZa besluit binnen vier weken, maar de termijn kan worden verlengd. Vervolgens heeft de NZa drie opties: i) haar goedkeuring verlenen, ii) daaraan voorwaarden, voorschriften of beperkingen verbinden, of iii) haar goedkeuring onthouden. Alleen in het laatste geval kan vervolgens niet worden gemeld bij de NMa.

In 2008 heeft de NMa in twee verschillende zaken aan een aantal thuiszorginstellingen boetes opgelegd wegens overtreding van het kartelverbod. De NMa oordeelde dat de zorginstellingen in beide zaken marktverdelingsafspraken hadden gemaakt waardoor de onderlinge concurrentie werd beperkt. De hoogte van de opgelegde boetes varieerde van ongeveer € 600.000 tot ongeveer € 4 miljoen.

De thuiszorginstellingen hebben bezwaar aangetekend tegen de boetebesluiten. In oktober 2010 heeft de NMa, ondanks een advies van de bezwaaradviescommissie dat nader onderzoek was vereist, het bezwaar ongegrond verklaard. De instellingen hebben daarop beroep aangetekend bij de rechtbank Rotterdam.

De rechtbank Rotterdam oordeelde in beide zaken dat de NMa onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de specifieke omstandigheden van de sector en het werkgebied. Volgens de rechtbank heeft de NMa onvoldoende aangetoond dat überhaupt sprake was van concurrentie tussen de thuiszorginstellingen. Daaruit volgt dat ook onvoldoende is gebleken van een beperking van de concurrentie. De rechter heeft daarom de besluiten van de NMa vernietigd. De NMa moet nu in beide zaken binnen 12 weken een nieuw besluit nemen met inachtneming van de uitspraak van de rechter. Dat betekent dat zij in ieder geval nader onderzoek zal moeten doen. Opvallend is nog dat de rechtbank heeft overwogen dat "het door de rechtbank geconstateerde gebrek niet eenvoudig te repareren valt".

Het wetsvoorstel beoogt hiermee de kwaliteit van dit type zorg te verbeteren. Concurrentie en marktwerking in de zorg gaan volgens de indiener van het wetsvoorstel, SP-lid Leijten, ten koste van de kwaliteit, scholing en arbeidsomstandigheden van het personeel. Daarnaast zou aanbesteding leiden tot concurrentie op prijs en niet tot verbetering van de prijs-kwaliteitverhouding. Het wetsvoorstel voorziet in een plicht voor gemeenten om te zorgen voor de continuïteit van de huishoudelijke zorg van een kwalitatief hoog niveau.

De tegenstemmers stellen dat het wetsvoorstel strijdig is met andere wetgeving en internationale verdragen. Uit Europese regelgeving volgt dat overheidsopdrachten voor het verrichten van diensten, zoals zorgtaken die grotendeels schoonmaak behelzen, met een geraamde waarde van ten minste 200.000 euro (exclusief btw) aanbestedingsplichtig blijven. Ook voor andere diensten moet mogelijk concurrentiestelling plaatsvinden indien sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend belang. De ministerraad heeft de wijziging, hoewel die al door de Eerste en Tweede Kamer is aangenomen, voordat zij tot eventuele bekrachtiging over zal gaan, voorgelegd aan de Europese Commissie. Kamerlid Leijten noemt de situatie absurd en ongrondwettelijk en beraadt zich op mogelijke stappen tegen deze procedure.

Ten aanzien van het EKO-keurmerk oordeelde het Hof van Justitie dat een aanbestedende dienst bij het opstellen van de technische specificaties van een aanbestede opdracht gebruik mag maken van de gedetailleerde specificaties van een milieukeurmerk, zoals EKO. De aanbestedende dienst mag echter niet het keurmerk als zodanig voorschrijven. Wel kan de aanbestedende dienst een milieukeur als EKO aanvaarden als bewijsmiddel dat een inschrijver aan de gestelde specificaties voldoet. Maar zij zijn verplicht ook ieder ander passend bewijsmiddel te aanvaarden.

Bij het keurmerk Max Havelaar ligt dit net iets anders. De criteria voor toekenning van het Max Havelaar-keurmerk betreffen volgens het Hof van Justitie niet de kenmerken van de te leveren producten zelf. Deze criteria zien meer op sociale en handelsvoorwaarden die de opdrachtnemer afspreekt met zijn toeleveranciers. Daarom is in dit geval geen sprake van technische specificaties (als bedoeld in artikel 23 van Richtlijn 2004/18/EG), maar van voorwaarden waaronder de opdracht moet worden uitgevoerd (als bedoeld in artikel 26 van Richtlijn 2004/18/EG). Het Hof van Justitie gaat hier niet verder op in. Niettemin kan worden aangenomen dat ook hier geldt dat een keurmerk kan worden aanvaard als bewijsmiddel, maar dat ook andere passende bewijsmiddel moeten worden aanvaard.

Het Hof van Justitie oordeelde voorts dat ook bij het vaststellen van gunningscriteria mag worden gekeken naar sociale en milieukenmerken. Ook hier geldt dat een aanbestedende dienst naast keurmerken ook andere passende bewijsmiddel moet aanvaarden.

- de onbelaste reiskostenvergoeding voor woon/werkverkeer wordt vanaf 2013 afgeschaft. Voor lease auto's zullen woon/werk kilometers voortaan als privégebruik meetellen. Er is een overgangsregeling voorgesteld voor leasecontracten en OV-abonnementen die voor 25 mei 2012 zijn ingegaan. Voor zakelijke reizen wordt de beperking per 2014 ingevoerd;
- invoering van een 'tijdelijke' eindheffing in 2013 van 16% voor lonen die in 2012 meer dan € 150.000 bedragen. Deze heffing wordt verschuldigd door de werkgever.
- de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen van werknemers met een inkomen van € 531.000 of meer wordt verhoogd van 30% naar 75%. Ook deze heffing komt ten laste van de werkgever.
- verhoging van de aow-leeftijd vindt vanaf 2013 met één maand per jaar plaats, vanaf 2016 met twee maanden per jaar en in 2019 met drie maanden. In 2023 komt de aow-leeftijd uit op 67. Schematisch ziet dat er als volgt uit.

Vooruitlopend op deze wijzigingen is het voor werkgevers van belang om na te gaan of de arbeidsvoorwaarden ten aanzien van reiskosten voor woon-werkverkeer en pensioenen aanpassing behoeven. Daarbij zal de werkgever kritisch moeten kijken naar de hoogte van de ontslagvergoeding indien het jaarloon van de betrokken werknemer meer bedraagt dan EUR 531.000. Vanzelfsprekend zullen de individuele consequenties sterk afhangen van de wijze waarop een en ander uiteindelijk wordt vormgegeven.

Bent u als ziekenhuis bereid om aan een zorgverzekeraar het recht toe te kennen te pas en te onpas langs te komen om de volledige administratie door te lichten of een enquêteverzoek te mogen doen bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam? En de verplichting om bovenop de productieafspraak zorg te verlenen waar vervolgens geen vergoeding tegenover staat is vaak (vrijwel) onbeperkt. De zorgverzekeraar acht dit vanaf 2012 vanzelfsprekend, maar is dat wel zo?

Het is belangrijk te onderhandelen met zorgverzekeraars over deze kleine lettertjes voordat een handtekening onder de (productie)afspraken voor 2012 wordt gezet. De Gezondheidsgroep van Van Doorne heeft de standaardovereenkomsten van de grootste zorgverzekeraars becommentarieerd en de belangrijkste pijnpunten inzichtelijk gemaakt. Juist in deze laatste fase van de onderhandelingen kunnen die pijnpunten ter discussie worden gesteld.

De regeling bevat een voortzettingsvereiste. Er is alsnog overdrachtsbelasting verschuldigd “indien de activiteiten van de fuserende rechtspersonen niet gedurende een periode van ten minste drie jaren na de fusie door de verkrijgende rechtspersoon in haar geheel worden voortgezet.”. Vraagpunten zijn i) wat wordt verstaan onder de woorden "in haar geheel" en ii) in hoeverre zorgt een beëindiging van een klein deel van de activiteiten alsnog voor belastingheffing, iii) zelfs als dat activiteiten betreft die de verkrijgende rechtspersoon al voorafgaand aan de fusie verrichtte en die niet aan enige onroerende zaak zijn gerelateerd.

Het vereiste dat "de activiteiten" in het geheel moeten worden voortgezet, is nieuw in het uitvoeringsbesluit zodat daarover nog geen jurisprudentie is. Bij andere vergelijkbare faciliteiten geldt als voorwaarde dat “de verkregen onderneming of het verkregen zelfstandige onderdeel daarvan”, moet worden voortgezet.

De staatssecretaris heeft geen nadere toelichting op deze punten van de voortzettingseis gegeven. Dit betekent helaas in de praktijk dat (alsnog) voorafgaand aan een juridische fusie met de inspecteur moet worden afgestemd.

• het centraal stellen van de kwaliteit van onderwijs en onderzoek;
• meer expliciete uitwerking van risicomanagement ter zake van de kwaliteit van het onderwijs- en onderzoekbeleid en het toezicht daarop;
• het vastleggen en publiek maken van de uitgangspunten en randvoorwaarden voor samenwerking met externe stakeholders. De raad van toezicht moet vervolgens toezien op de betrokkenheid van en communicatie aan de stakeholders en jaarlijks verslag doen van zijn bevindingen;
• externe inbreng bij de periodieke zelfevaluatie van de raad van toezicht;
• het hanteren van een toetsingskader door de raad van toezicht bij zijn toezichttaak;
• het opstellen van een "statuut inzake verbindingen" waarin wordt vastgelegd aan welke criteria samenwerkingsverbanden (verbindingen) moeten voldoen en het borgen dat goed toezicht wordt gehouden op deze verbindingen.

De wetswijziging houdt in dat de inspectie formeel tot taak krijgt het beoordelen en bevorderen van: (a) de kwaliteit van het onderwijs (b) de naleving van de onderwijswet- en regelgeving en (c) de financiële rechtmatigheid, inclusief de rechtmatigheid van het financieel beheer. De Inspectie beoordeelt en adviseert niet alleen, maar kan zelf handhavend optreden door bekostigingssancties op te leggen. In de praktijk wordt overigens ook het opschalen van de intensiteit van het toezicht bij een individuele instelling als een handhavende sanctie ervaren. Martijn Nolen: “De wetswijziging is vooral een bevestiging van wat al in de praktijk gebeurt. Wel geldt dat de impact van individuele onderzoeken toeneemt: zowel voor de instelling als voor haar bestuurders.”

Van bestuurders en intern toezichthouders mag worden verwacht dat men volledig medewerking verleent aan specifieke onderzoeken. Wel zou het goed als de Inspectie ook rekening houdt met de belangen van de instellingen en met het risico van beeldvorming. Nolen: “Onze ervaringen met toezichttrajecten leren dat men soms schrikt van de omvangrijke bevoegdheden van de Inspectie en de grote reikwijdte van het toezicht. Professionele ondersteuning is steeds vaker noodzaak, al blijft het werken aan wederzijds vertrouwen wel een gedeelde verantwoordelijkheid. Een goede vertrouwensrelatie is van levensbelang voor de toekomst van de sector en ook de Inspectie heeft daarin een rol.”.

Verbouweisen bij bestaande gebouwen.
De eisen waaraan een bestaand pand na verbouwing of herbestemming moet voldoen zijn minder streng. Als hoofdregel geldt dat bij verbouwingen met behoud van bestemming de eisen gelden dat ten tijde van de bouw (en eventuele later verbouwingen) gold; het rechtens verkregen niveau. Bij verandering van bestemming (bijv. kantoor naar woningen) geldt dat moet worden voldaan aan de eisen van bestaande bouw. Voorheen moest voldaan worden aan de nieuwbouweisen. Dit is daarom een verlichting van de eisen.
Eisen aan bouw- een slooplawaai.
In het Bouwbesluit 2012 zijn strengere eisen opgenomen ten aanzien van het bouw- en slooplawaai. Zo is bijvoorbeeld de circulaire Bouwlawaai 2010 geïntegreerd. Daarnaast is ook de methodiek veranderd: men moet nu vooraf berekenen welk geluid het bouwen en/of slopen gaat produceren; voorheen werd dat tijdens de uitvoering gemeten. Blijkt uit die berekening al dat geluidgrenzen (vermoedelijk) worden overschreden, dan kan een omgevingsvergunning worden geweigerd. Of men moet gemotiveerd om een ontheffing verzoeken. En daardoor moet een bouwer op zijn minst de best beschikbare stille technieken gebruiken en de meest gunstige werkwijze toepassen. Dit zal in veel gevallen een verzwaring van de eisen zijn, omdat men moet investeren in stille technieken.
Integratie regelgeving.
Het Bouwbesluit 2012 integreert bijvoorbeeld het Gebruiksbesluit, de plaatselijke bouwverordening en de al genoemde circulaire Bouwlawaai 2010. Daardoor worden de regels uniformer wat een groot voordeel is voor vooral landelijke opererende bouwbedrijven. Gemeenten zullen daarentegen minder beleidsvrijheid hebben om hun eigen regels te stellen.

Dit is uiteraard slechts een beperkte selectie van de wijzigingen die het Bouwbesluit 2012 met zich brengt. In de komende periode moet blijken hoe een en ander uitpakt. Er is overigens voorzien in overgangsrecht, zodat op sommige bouwwerkzaamheden de oude regelgeving nog van toepassing is. Al met al is het noodzakelijk om per bouwactiviteit te bezien aan welke normen moet worden voldaan.

De voorgestelde 'reparatie' heeft voor vastgoedbeleggers een onwenselijke uitkomst, namelijk dat zij bij iedere verkrijging van vastgoed in de vorm van participaties in een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid overdrachtsbelasting verschuldigd zijn; niet over de economische waarde van hun participaties maar over de waarde van het onderliggende vastgoed!

Uitzondering
Na 1 januari 2013 bestaat er één uitzondering op de bovenstaande regeling, namelijk de verkrijging van participaties in een open beleggingsfonds als bedoelt in artikel 1.1 Wet op het financieel toezicht (Wft). Van een open beleggingsfonds is sprake (naast andere criteria) indien de participaties vrij verhandelbaar zijn. Onder het begrip vrij verhandelbaar wordt voor de overdrachtsbelasting ook verstaan het vrijelijk mogen vervreemden van de participaties aan de beheerder van het beleggingsfonds. Indien er sprake is van een open beleggingsfonds dan is er slechts overdrachtsbelasting verschuldigd indien men een belang verkrijgt van meer dan 1/3 in het fonds.

Praktijk
Helaas voor vastgoedbeleggers is het gros van de beleggingsfondsen niet zodanig gestructureerd dat zij kwalificeren als open beleggingsfonds in de zin van artikel 1.1 van de Wft. Verkrijgingen van participaties in vastgoed maatschappen en C.V.'s worden na 1 januari 2013 belast met overdrachtsbelasting indien de Fiscale Verzamelwet 2012 wordt aangenomen. Aanpassing van de huidige structuren is daarom wenselijk!

De Wet prejudiciële vragen bepaalt dat de rechter op verzoek van een partij of ambtshalve een prejudiciële vraag kan stellen. Dat kan niet alleen in een massaschadezaak, maar ook in een andere zaak waarvan het antwoord op een rechtsvraag van belang is voor talrijke andere feitelijke vergelijkbare zaken. De Hoge Raad is niet gehouden de vraag ook daadwerkelijk te beantwoorden, maar kan daarvan afzien als hij de vraag niet geschikt acht of van onvoldoende gewicht.

Onmiddellijke werking is uitgangspunt bij deze nieuwe wet. Dit betekent dat de bevoegdheid van de lagere rechter om aan de Hoge Raad een prejudiciële vraag te stellen ook mogelijk is ter zake van gebeurtenissen die vóór de inwerkingtreding van de wet hebben plaatsgevonden. Ook indien de desbetreffende procedure in welk kader de vraag wordt gesteld al daarvoor was begonnen.